Nếu chỉ nhìn thoáng qua, nhiều người sẽ nghĩ công việc của nhân viên vệ sinh tòa nhà khá đơn giản: sáng đến quét dọn, lau sàn, đổ rác, hết giờ thì về. Nhưng người đã từng trực tiếp làm nghề hoặc quản lý đội vệ sinh sẽ hiểu, một ngày làm việc thực tế không đơn giản như vậy.
Có những hôm mới hơn 6 giờ sáng, sảnh còn chưa bật hết đèn, nhân viên vệ sinh đã có mặt. Khi phần lớn mọi người còn đang trên đường đi làm thì họ đã kiểm tra toilet, lau cửa kính, gom rác, chuẩn bị xe dụng cụ và xử lý những vết bẩn còn sót lại từ hôm trước.
Đến lúc tòa nhà bắt đầu đông người, công việc lại chuyển sang một nhịp khác. Không còn chuyện thoải mái kéo cây lau hết một khoảng sàn rộng nữa. Nhân viên phải vừa làm sạch, vừa né người đi lại, vừa để ý những chỗ mới phát sinh bẩn.
Một ngày cứ thế nối tiếp bằng rất nhiều đầu việc nhỏ.
Dưới góc nhìn của người làm nghề vệ sinh nhiều năm, Dịch vụ Nhà Sạch sẽ thử “đi theo” một nhân viên vệ sinh tòa nhà từ lúc 6 giờ sáng cho đến khi kết thúc ca để xem thực tế họ làm những gì.
.jpg)
1. 6h sáng, khi tòa nhà còn vắng: ca làm việc bắt đầu
Khoảng 6 giờ sáng thường là thời điểm rất thuận lợi để triển khai những công việc vệ sinh chính tại tòa nhà.
Lúc này lượng người ra vào chưa nhiều, thang máy còn vắng, sảnh chưa đông và hành lang gần như không có người. Những công việc cần sử dụng cây lau sàn, máy hút bụi hay xe đẩy lớn đều dễ thực hiện hơn.
Theo kinh nghiệm của tôi, khoảng thời gian trước giờ cao điểm rất quan trọng.
Nếu tranh thủ tốt được 1-2 tiếng đầu ngày, nhân viên có thể xử lý khá nhiều đầu việc nặng. Ngược lại, nếu đến muộn hoặc đầu ca chuẩn bị không tốt thì khi khách, nhân viên văn phòng bắt đầu tới đông, công việc sẽ khó hơn hẳn.
Bạn thử hình dung 8 giờ sáng mới mang máy hút bụi ra giữa sảnh hay kéo xe đẩy chắn một phần cửa thang máy thì chắc chắn rất bất tiện.
Bởi vậy, nhân viên vệ sinh thường phải đi trước nhịp hoạt động của tòa nhà một bước.
2. 6h00 - 6h15: nhận ca, thay đồng phục và xem phân công trong ngày
Nhân viên đến công trình không phải cứ cầm cây lau lên là làm.
Việc đầu tiên thường là thay đồng phục, chuẩn bị đồ bảo hộ cần thiết và nhận khu vực phụ trách.
Với một tòa nhà có đội vệ sinh đông người, công việc có thể được chia khá rõ:
- người phụ trách sảnh;
- người phụ trách toilet;
- người làm hành lang và cầu thang;
- người thu gom rác;
- người phụ trách các tầng văn phòng;
- nhân viên cơ động xử lý phát sinh.
Một số vị trí có thể kiêm nhiều khu vực nếu tòa nhà nhỏ.
Đầu ca cũng là lúc cần xem lại những ghi chú của ca trước.
Ví dụ, tối hôm trước có khu vực tổ chức sự kiện nên lượng rác nhiều hơn bình thường; một toilet đang có vòi nước rò; tầng nào đó vừa sửa chữa xong nên hành lang có nhiều bụi… Những thông tin tưởng nhỏ này lại giúp nhân viên biết phải ưu tiên việc gì trước.
Theo tôi, một đội vệ sinh làm chuyên nghiệp khác đội làm kiểu tự phát khá rõ ở bước này.
Không phải thấy đâu bẩn thì chạy tới lau đó. Công việc cần có thứ tự.
3. 6h15 - 6h30: chuẩn bị xe đẩy, khăn lau, hóa chất và máy móc
Khoảng 15 phút chuẩn bị đầu ca có thể quyết định cả buổi làm việc có trơn tru hay không.
Nhân viên kiểm tra xe đẩy vệ sinh, khăn lau, cây lau sàn, túi rác, bình xịt, hóa chất, găng tay và biển cảnh báo.
Nếu có kế hoạch sử dụng máy hút bụi, máy chà sàn hoặc thiết bị khác thì cũng cần kiểm tra trước.
Một chi tiết rất quan trọng là khăn vệ sinh phải được phân khu.
Khăn dùng cho lavabo, bàn hoặc bề mặt thông thường không nên lấy sang lau bồn cầu. Với đội được đào tạo bài bản, việc phân loại khăn theo màu hoặc theo khu vực là điều rất quen thuộc.
Hóa chất cũng vậy.
Không phải cứ thấy vết bẩn là lấy hóa chất mạnh nhất ra xử lý. Sàn đá, inox, kính, gỗ, mặt bàn hay thiết bị điện tử đều cần cách vệ sinh khác nhau.
Đặc biệt, đừng quên biển cảnh báo sàn ướt.
Nhiều người thấy đây chỉ là một tấm biển nhỏ, nhưng trong môi trường tòa nhà đông người, nó liên quan trực tiếp đến an toàn.
4. 6h30 - 7h00: ưu tiên làm sạch sảnh chính trước giờ cao điểm
Nếu hỏi tôi khu vực nào nên làm đẹp sớm nhất trong tòa nhà, câu trả lời gần như luôn là sảnh chính.
Sảnh giống như bộ mặt của cả tòa nhà.
Khách bước vào sẽ nhìn thấy sàn, cửa kính, quầy lễ tân và khu vực ghế chờ đầu tiên. Chỉ cần kính nhiều dấu tay hoặc sàn có vài vết bẩn lớn là cảm giác về sự sạch sẽ đã giảm đi đáng kể.
Nhân viên thường bắt đầu bằng việc thu gom rác nhỏ, giấy vụn hoặc những vật lạ trên sàn.
Sau đó là vệ sinh cửa kính, tay nắm, khu vực quầy lễ tân, ghế chờ và các bề mặt dễ nhìn thấy.
Sàn tùy từng vật liệu và tình trạng thực tế mà có thể quét, hút bụi hoặc lau.
Với những tòa nhà có sàn bóng, công việc còn khó ở chỗ lau xong không được để lại những đường vệt rất rõ dưới ánh đèn.
Đây là kiểu chi tiết mà người ngoài nghề đôi khi không để ý, nhưng quản lý vệ sinh nhìn một vòng là nhận ra ngay.
5. 7h00 - 7h30: vệ sinh thang máy và cầu thang trước khi người đi lại đông
Thang máy là một trong những khu vực có tần suất sử dụng cao nhất.
Chỉ vài chục phút sau khi tòa nhà bắt đầu hoạt động, nút bấm thang máy đã có rất nhiều người chạm vào.
Vì vậy, tranh thủ vệ sinh thang máy trước giờ đông khách là hợp lý.
Nhân viên lau cửa thang, bảng nút bấm, tay vịn, gương và những bề mặt inox bên trong.
Inox tưởng dễ lau nhưng thực ra khá “khó tính”.
Lau sai khăn hoặc sai hướng rất dễ để lại vệt, nhìn còn bẩn hơn trước. Với bề mặt bóng, người làm thường phải lau đều tay, sau đó kiểm tra dưới nhiều góc ánh sáng.
Có một nguyên tắc trong quy trình làm sạch inox mà tôi luôn nhắc anh em: inox mới chỉ lau bằng khăn ẩm sạch, tuyệt đối không dùng hóa chất. Chỉ khi inox đã lâu năm, ố vàng hoặc han gỉ mới dùng hóa chất chuyên dụng thấm vào khăn sạch, lau trực tiếp lên chỗ ố, rồi lau lại bằng nước sạch và lau khô.
Với sàn thang máy, thứ tự thường là quét sạch, cạo kẹo cao su và lớp bẩn cứng đầu trước, lau các bề mặt bằng khăn ẩm có hóa chất, sau đó lau lại một lượt bằng khăn sạch vắt khô cho hết hóa chất còn sót, cuối cùng mới làm sàn thang máy. Người làm nhớ đeo găng tay khi tiếp xúc hóa chất.
Cầu thang bộ cũng được quét, lau tay vịn và xử lý bụi tại các góc.
Đừng nghĩ cầu thang thoát hiểm ít người sử dụng nên có thể bỏ qua. Bụi tại những khu vực ít đi lại lại thường tích khá lâu nếu không có lịch kiểm tra.
6. 7h30 - 8h00: nhà vệ sinh là khu vực phải kiểm tra kỹ đầu ngày
Nếu sảnh là bộ mặt của tòa nhà thì toilet lại là nơi khách hàng đánh giá độ sạch rất nhanh.
Có thể sàn hành lang chưa hoàn hảo một chút người ta chưa để ý, nhưng toilet có mùi, lavabo bẩn hoặc thiếu giấy vệ sinh thì gần như ai cũng nhận ra.
Công việc đầu ngày thường gồm:
cọ bồn cầu, làm sạch lavabo, vòi nước, mặt đá, gương, vách ngăn, tay nắm, sau đó vệ sinh sàn.
Thứ tự quen thuộc của người làm nghề là làm từ trên xuống dưới, sàn làm sau cùng, và khu nhà vệ sinh luôn được làm sau các khu ít bẩn hơn để không mang bẩn sang chỗ khác. Với bồn cầu, người làm xả nước cho ướt, phun hóa chất, lau vách và phần ngoài từ trên xuống, cọ lòng bồn rồi xả nước cho trôi hết hóa chất và lau khô phần bên ngoài.
Những vị trí có nước đọng phải xử lý ngay.
Đồng thời nhân viên kiểm tra giấy vệ sinh, xà phòng rửa tay và các vật tư tiêu hao khác.
Có một điều tôi muốn nhấn mạnh: toilet không phải khu vực làm sạch một lần vào buổi sáng rồi để nguyên cả ngày.
Một toilet sạch lúc 7h30 chưa chắc 10h vẫn sạch.
Vì vậy đây là khu vực nhân viên phải quay lại liên tục trong ca.
7. Từ 8h trở đi: chuyển từ “làm sạch đầu ngày” sang “duy trì sạch”
Khoảng 8 giờ, nhịp của tòa nhà thay đổi rõ rệt.
Nhân viên văn phòng tới đông hơn. Khách bắt đầu ra vào. Thang máy liên tục đóng mở. Sảnh có nhiều dấu chân hơn.
Từ thời điểm này, nhiệm vụ chính không còn đơn thuần là làm sạch từng khu vực mà là giữ cho tòa nhà luôn ở trạng thái sạch chấp nhận được trong suốt quá trình hoạt động.
Đây chính là phần khó của nghề.
Một người vừa bước qua sàn với đôi giày ướt có thể để lại ngay vài dấu chân.
Khách vừa uống xong cốc cà phê có thể vô tình làm đổ xuống sàn.
Một thùng rác lúc 8 giờ còn trống nhưng đến 10 giờ đã gần đầy.
Nhân viên vệ sinh phải quan sát và xử lý liên tục.
Nói vui một chút, nghề này nhiều khi vừa lau xong quay lưng lại đã thấy bẩn tiếp!
Nhưng đó là điều bình thường.
8. 8h00 - 10h00: đi từng tầng, hành lang và khu vực công cộng
Sau khi hoàn thành phần vệ sinh đầu ngày, nhân viên tiếp tục di chuyển qua các khu vực được giao.
Hành lang được hút bụi hoặc lau tùy vật liệu sàn.
Tay nắm cửa, tay vịn, khu ghế chờ và các bề mặt nhiều người chạm cũng cần được kiểm tra.
Nếu tòa nhà có nhiều tầng, nhân viên phải bố trí tuyến làm việc hợp lý để tránh chạy lên chạy xuống quá nhiều.
Ví dụ, bắt đầu từ tầng cao xuống thấp hoặc chia rõ mỗi người phụ trách một nhóm tầng.
Đây nghe có vẻ nhỏ nhưng ảnh hưởng khá nhiều tới năng suất.
Một người cứ chạy đi lấy khăn, rồi quay lại lấy túi rác, sau đó xuống kho lấy hóa chất thì một buổi sẽ mất rất nhiều thời gian chỉ vì di chuyển.
Bởi thế người có kinh nghiệm thường chuẩn bị xe dụng cụ khá kỹ ngay từ đầu.
.jpg)
9. Khoảng 10h - 11h: thêm một vòng kiểm tra toilet, thang máy và sảnh
Đây là thời điểm nhiều khu vực bắt đầu cần vệ sinh lại.
Sảnh có thêm bụi và dấu giày.
Thang máy có dấu tay.
Toilet đã qua vài giờ sử dụng.
Thùng rác có thể bắt đầu đầy.
Nhân viên quay lại kiểm tra và làm sạch những điểm cần thiết chứ không nhất thiết làm lại toàn bộ từ đầu.
Ví dụ sàn sảnh chỉ xuất hiện vài vết bẩn thì xử lý cục bộ.
Gương có vài giọt nước thì lau lại.
Thùng rác chưa đầy thì chưa nhất thiết thay túi.
Làm vệ sinh chuyên nghiệp không đồng nghĩa với việc cứ vài tiếng lại làm lại mọi thứ từ đầu. Quan trọng là đánh giá đúng mức độ bẩn để sử dụng thời gian và nhân lực hợp lý.
10. Thu gom rác không chỉ đơn giản là buộc túi rồi mang đi
Người ngoài nhìn việc thu gom rác đôi khi thấy rất đơn giản.
Nhưng tại các tòa nhà, đặc biệt là công trình lớn, rác thường có tuyến thu gom và điểm tập kết riêng.
Nhân viên đi qua các khu vực được phân công, gom túi rác, thay túi mới rồi đưa rác về khu vực tập kết theo quy định.
Không nên kéo túi rác bẩn đi qua khu vực khách đông nếu có thể tránh.
Những túi có nguy cơ rò nước cũng phải được xử lý cẩn thận để không làm bẩn hành lang hoặc thang máy.
Sau khi thu gom, bản thân thùng rác cũng cần được kiểm tra.
Nếu bên trong bị chảy nước hoặc có mùi thì chỉ thay túi mới là chưa đủ.
Đây là một ví dụ rất điển hình cho việc nghề vệ sinh nhìn ngoài thì đơn giản nhưng làm đúng lại có khá nhiều chi tiết.
11. Giữa ca: hàng loạt công việc “không có trong lịch” có thể xuất hiện
Checklist rất cần thiết, nhưng chẳng có checklist nào dự đoán được toàn bộ những gì sẽ xảy ra trong một ngày.
Khách có thể làm đổ nước ngay giữa sảnh.
Một cốc cà phê rơi xuống sàn.
Trời bất ngờ mưa khiến hàng chục người mang giày ướt bước vào.
Thùng rác ở một tầng đầy nhanh bất thường.
Toilet có thể tắc hoặc xuất hiện mùi.
Khi đó nhân viên phải tạm dừng công việc đang làm để xử lý việc cấp thiết hơn.
Đặc biệt vào ngày mưa, khu vực cửa ra vào thường là nơi khá vất vả.
Lau một lần không thể giữ sạch lâu. Nhân viên có thể phải liên tục xử lý nước và dấu chân để vừa giữ vệ sinh vừa tránh nguy cơ trơn trượt.
Trong quá trình làm việc, nhân viên vệ sinh đôi khi cũng là người đầu tiên phát hiện bóng đèn hỏng, vòi nước rò hoặc thiết bị bất thường.
Họ không nhất thiết phải tự sửa nhưng cần báo lại cho quản lý hoặc bộ phận kỹ thuật.
12. Những công việc định kỳ được thực hiện khi điều kiện phù hợp
Ngoài công việc hằng ngày, tòa nhà thường có các hạng mục vệ sinh định kỳ.
Chẳng hạn như:
lau kính kỹ hơn, chà sàn bằng máy, xử lý góc khuất, làm sạch các vị trí cao, giặt thảm, vệ sinh ghế hoặc đánh bóng sàn.
Tất nhiên không phải ngày nào nhân viên cũng làm tất cả những việc này.
Đây là điểm tôi thấy nhiều người hay nhầm.
Vệ sinh hằng ngày có nhiệm vụ duy trì sạch. Vệ sinh định kỳ hoặc vệ sinh chuyên sâu lại xử lý những phần mà công việc hằng ngày khó làm triệt để.
Ví dụ một sàn đá mỗi ngày vẫn được lau nhưng sau một thời gian có thể cần chà máy hoặc đánh bóng.
Thảm có thể được hút bụi hằng ngày nhưng vẫn cần giặt định kỳ.
Hai việc này không thay thế nhau.
.jpg)
13. Làm sạch nhưng không được gây bất tiện cho người sử dụng tòa nhà
Có một kỹ năng rất quan trọng của nhân viên vệ sinh mà ít khi được nhắc tới: biết làm việc giữa dòng người đang hoạt động.
Nhân viên không thể cứ thấy sàn bẩn là kéo cây lau ngang lối đi đông người.
Khi lau sàn phải đặt biển cảnh báo.
Xe dụng cụ không nên chắn cửa hoặc hành lang.
Dây điện của máy móc phải được bố trí tránh gây vấp.
Nếu cần vệ sinh khu vực đang có người sử dụng, nhân viên cũng phải biết cách giao tiếp phù hợp.
Đây chính là lý do Dịch vụ Nhà Sạch luôn cho rằng đào tạo nhân viên vệ sinh không thể chỉ dạy mỗi cách cầm cây lau hay pha hóa chất.
Thái độ, quan sát, an toàn và cách ứng xử tại công trình quan trọng không kém kỹ thuật vệ sinh.
14. Trước lúc tan ca: đi một vòng kiểm tra toàn bộ khu vực
Gần cuối ca, nhân viên thường kiểm tra lại khu vực mình phụ trách.
Sảnh có vết bẩn nào đáng chú ý không?
Toilet còn đủ giấy và xà phòng không?
Thùng rác có cần thay trước khi bàn giao không?
Hành lang có nước đọng không?
Thang máy có dấu bẩn lớn không?
Những đầu việc nhỏ này nên được xử lý trước khi rời ca.
Theo kinh nghiệm của tôi, bước kiểm tra cuối rất đáng làm.
Nhiều khi nhân viên đã làm đủ cả ngày nhưng chỉ vì sót một thùng rác đầy hoặc một vệt nước ngay cửa ra vào mà người quản lý nhìn vào lại có cảm giác công việc chưa hoàn thành.
Đừng để cả ngày làm việc bị đánh giá bởi một chi tiết nhỏ như vậy.
15. Hết giờ chưa có nghĩa là cất cây lau rồi đi về
Cuối ca vẫn còn một loạt việc phải thực hiện.
Khăn lau bẩn cần được thu gom hoặc giặt theo quy trình.
Cây lau, xô, xe đẩy và máy móc được làm sạch, đưa về đúng vị trí.
Hóa chất và vật tư còn lại được kiểm tra để kịp bổ sung cho ca sau.
Nếu có checklist, nhân viên hoàn thành và bàn giao.
Những vấn đề chưa giải quyết xong cũng phải báo lại.
Ví dụ một vòi nước đang rò, khu vực vừa có sự cố hoặc ngày hôm sau có lịch tổng vệ sinh.
Bàn giao rõ ràng giúp ca sau không phải bắt đầu từ con số 0.
Đó là cách một công trình vận hành liên tục, chứ không phụ thuộc hoàn toàn vào việc “hôm nay ai đi làm”.
16. Nhìn thì đơn giản, nhưng một ngày của nhân viên vệ sinh gần như không có lúc “hết việc”
Theo tôi, điều thú vị nhất của nghề vệ sinh tòa nhà là công việc vừa lặp lại, vừa không bao giờ giống hệt nhau.
Ngày nào cũng có lau sàn.
Ngày nào cũng có toilet.
Ngày nào cũng có thu gom rác.
Nhưng hôm nay trời nắng, ngày mai trời mưa. Hôm nay tòa nhà ít khách, ngày mai có hội nghị. Có ngày mọi thứ khá nhẹ nhàng, có ngày vừa xử lý xong tầng này thì tầng khác lại phát sinh sự cố.
Bởi vậy, nếu chỉ nhìn thấy một chị nhân viên đang cầm cây lau giữa hành lang rồi nghĩ “công việc vệ sinh chỉ thế thôi” thì có lẽ chưa đủ.
Phía sau một tòa nhà sạch từ sáng đến chiều là rất nhiều vòng kiểm tra, rất nhiều bước chuẩn bị và hàng chục công việc nhỏ được xử lý đúng lúc.
Điều quan trọng nhất không phải là 6 giờ sáng đã lau sạch sàn hay chưa, mà là đến 9 giờ, 11 giờ, đầu giờ chiều hay trước lúc tan ca, không gian vẫn được duy trì sạch sẽ và an toàn.
Đó cũng là cách Dịch vụ Nhà Sạch nhìn về công việc vệ sinh chuyên nghiệp.
Không chỉ đến làm sạch một lần rồi rời đi, mà cần tổ chức nhân sự, phân chia khu vực, kiểm tra công việc và duy trì chất lượng trong suốt ca làm việc.
Một tòa nhà sạch nhìn thì rất bình thường.
Nhưng để giữ được cái “bình thường” ấy mỗi ngày, phía sau là cả một đội ngũ làm việc từ khi nhiều người còn chưa tới công ty cho đến tận lúc họ chuẩn bị kết thúc một ngày làm việc.
