Vệ sinh nhà sau mùa nồm: làm khô, khử mùi, chống mốc đồ đạc

30/09/2026 08:50

Mùa nồm qua đi, trời bắt đầu khô ráo, nhiều người thở phào vì sàn nhà cuối cùng cũng không còn nhớp nháp, tường không “đổ mồ hôi”, quần áo phơi cũng nhanh khô hơn. Nhưng nếu làm nghề vệ sinh lâu năm, bạn sẽ biết một điều: hết nồm không có nghĩa là nhà đã hết ẩm.

Có những căn nhà nhìn bên ngoài đã khô nhưng khi kéo tủ quần áo ra, mặt sau vẫn lấm tấm mốc trắng. Có nhà sàn sạch, tường khô nhưng cứ đóng cửa vài tiếng là mùi ngai ngái lại xuất hiện. Sofa, nệm, rèm cửa, chăn ga cũng có thể âm thầm giữ hơi ẩm trong nhiều ngày.

Theo kinh nghiệm của tôi, thời điểm sau mùa nồm mới chính là lúc nên làm một đợt vệ sinh kỹ. Không phải chỉ lau lại sàn mà cần làm khô, tìm nguồn gây mùi, xử lý mốc và kiểm tra từng nhóm đồ đạc. Làm tốt một lần sẽ đỡ rất nhiều phiền toái về sau.

Nhân viên Dịch vụ Nhà Sạch lau công tắc trên tường

Sau mùa nồm, vì sao nhà hết “đổ mồ hôi” vẫn chưa thực sự sạch?

Những ngày nồm, độ ẩm không khí cao khiến hơi nước ngưng tụ trên nền nhà, kính, tường và rất nhiều bề mặt khác. Điều dễ nhìn thấy nhất là sàn ướt, nhưng thứ đáng ngại hơn lại nằm ở những khu vực chúng ta ít để ý.

Tường có thể hút ẩm. Gỗ công nghiệp có thể hút ẩm. Nệm, sofa, rèm vải và quần áo cũng giữ hơi nước.

Đặc biệt, phía sau tủ kê sát tường gần như không có luồng khí lưu thông. Đây là nơi tôi thường thấy mốc xuất hiện đầu tiên sau một đợt nồm dài.

Bởi vậy, đừng đánh giá tình trạng căn nhà chỉ bằng cách nhìn sàn.

Một căn nhà thực sự khô phải là căn nhà mà những vị trí kín, mặt sau đồ nội thất và vật liệu hút ẩm cũng đã được kiểm tra.

Những dấu hiệu cho thấy nhà cần tổng vệ sinh sau mùa nồm

Nếu sau một vài ngày trời khô mà trong nhà vẫn xuất hiện những biểu hiện dưới đây, tôi cho rằng nên vệ sinh kỹ càng thay vì chỉ lau dọn thông thường:

  • Trong phòng có mùi ẩm, mùi ngai ngái.
  • Tường xuất hiện chấm đen, xanh hoặc vàng.
  • Sau tủ có lớp mốc trắng mỏng.
  • Quần áo để trong tủ có mùi dù đã giặt sạch.
  • Chăn, gối, nệm hơi ẩm khi sờ vào.
  • Tủ gỗ công nghiệp bắt đầu nở cạnh hoặc phồng chân.
  • Giày dép xuất hiện mốc.
  • Góc tường sau rèm có đốm đen.
  • Gioăng cửa sổ, cửa kính có vết mốc li ti.

Một dấu hiệu khác khá dễ nhận biết là mùi chỉ xuất hiện khi đóng cửa.

Ban ngày mở cửa thông thoáng thì không thấy gì, nhưng tối đóng cửa một lúc là phòng có mùi. Trường hợp này thường có một vị trí nào đó đang giữ ẩm hoặc đã phát sinh nấm mốc.

Trước khi vệ sinh, hãy kiểm tra nhà còn nguồn ẩm hay không

Đây là bước rất nhiều gia đình bỏ qua.

Thấy mốc là lấy khăn lau. Thấy tường đen là mua dung dịch tẩy. Nhưng nếu nước vẫn đang thấm từ bên ngoài hoặc đường ống vẫn rò thì vệ sinh hôm nay, vài tuần sau mốc lại xuất hiện.

Phân biệt nồm ẩm với thấm dột

Nồm thường khiến nhiều bề mặt trong nhà ẩm cùng lúc và tình trạng thay đổi rõ rệt theo thời tiết.

Trong khi đó, thấm dột thường tập trung tại một khu vực như chân tường, góc trần, vị trí cạnh nhà vệ sinh hoặc bức tường giáp bên ngoài.

Nếu trời đã khô nhiều ngày mà một mảng tường vẫn ẩm, tôi sẽ nghĩ đến chuyện kiểm tra thấm trước khi nghĩ tới vệ sinh.

Kiểm tra chân tường, trần và khu vực gần nhà vệ sinh

Hãy quan sát:

  • chân tường;
  • góc tiếp giáp giữa tường và trần;
  • phía sau lavabo;
  • tường giáp phòng tắm;
  • khu vực gần đường ống nước;
  • chân tủ bếp.

Nếu có vệt ố kéo dài hoặc sơn phồng, rất có thể vấn đề không chỉ đến từ mùa nồm.

Kiểm tra sau tủ, gầm giường và góc phòng kín

Tôi rất khuyến khích kéo tủ cách tường ra một chút sau mùa nồm.

Không ít lần phía trước tủ hoàn toàn sạch nhưng mặt sau đã phủ một lớp mốc trắng.

Gầm giường, chân sofa và những góc không có nắng cũng nên kiểm tra tương tự.

Khi nào phải chống thấm trước rồi mới vệ sinh?

Nếu tường liên tục tái ẩm, sơn bong, có vết nước lan hoặc mốc quay lại rất nhanh, nên tìm nguyên nhân thấm trước.

Vệ sinh xử lý hậu quả, còn chống thấm mới xử lý nguyên nhân.

Hai việc này không thể thay thế cho nhau.

Bước 1: Làm khô toàn bộ không gian trước khi xử lý mốc

Tôi luôn ưu tiên làm khô trước khi bắt đầu vệ sinh sâu.

Nếu bề mặt còn ẩm mà cứ liên tục dùng nước lau thì thời gian khô càng kéo dài.

Mở cửa đúng thời điểm để trao đổi không khí

Khi thời tiết bên ngoài đã khô, có nắng hoặc độ ẩm giảm, nên mở cửa để tạo luồng lưu thông không khí.

Tuy nhiên, trong những ngày vẫn còn nồm, mở cửa ào ạt chưa chắc có lợi vì hơi ẩm bên ngoài tiếp tục đi vào nhà.

Sử dụng điều hòa hợp lý

Điều hòa có thể hỗ trợ giảm độ ẩm trong phòng kín.

Nếu có máy hút ẩm thì càng thuận tiện, nhất là phòng ngủ, phòng chứa nhiều đồ gỗ hoặc phòng ít cửa sổ.

Kéo đồ đạc cách tường

Đừng quên bước này!

Chỉ cần dịch tủ, giường, sofa ra khỏi tường một khoảng cũng giúp luồng khí đi qua mặt sau dễ hơn.

Nhiều gia đình cứ bật máy hút ẩm giữa phòng nhưng tủ vẫn áp sát tường. Như vậy khu vực phía sau tủ rất lâu khô.

Không cất chăn đệm, quần áo khi còn hơi ẩm

Đồ chỉ “gần khô” vẫn chưa nên cất.

Trong không gian kín như tủ quần áo, lượng ẩm nhỏ còn sót lại cũng có thể gây mùi và tạo điều kiện cho mốc phát triển.

Bước 2: Vệ sinh sàn nhà sau những ngày nồm ẩm

Sau nhiều ngày liên tục lau sàn vì nồm, sàn thường có một lớp bụi bẩn, dấu chân và cặn bám rất khó chịu.

Trước tiên hãy hút hoặc quét sạch tóc, bụi và rác.

Sau đó mới tiến hành lau.

Cách lau mà người làm nghề hay dùng là chuẩn bị hai xô: một xô pha dung dịch lau sàn, một xô nước sạch. Nhúng cây lau vào xô dung dịch, vắt ráo, lau theo đường dích dắc sát chân tường từ trong ra ngoài cửa, đường sau chồng lên khoảng một phần ba đường trước để không sót. Giặt đầu lau ở xô nước sạch rồi mới nhúng lại xô dung dịch. Làm vậy sàn sạch hơn và cũng ít nước đọng hơn.

Sai lầm tôi thấy khá nhiều là đổ thật nhiều nước xuống sàn vì nghĩ “lau nhiều nước mới sạch”. Sau mùa nồm, tôi lại khuyên ngược lại: dùng lượng nước vừa đủ và ưu tiên khả năng làm khô nhanh.

Với sàn gạch men, việc vệ sinh khá đơn giản.

Nhưng sàn gỗ cần cẩn thận hơn. Không để nước đọng lâu trên bề mặt, đặc biệt ở các khe nối.

Sau khi lau xong, có thể kết hợp quạt, điều hòa hoặc thông gió để sàn khô hoàn toàn.

Đừng quên vệ sinh kỹ phần mép chân tường. Đây thường là nơi nước và bụi tích tụ sau nhiều ngày ẩm.

Bước 3: Làm sạch tường, trần và những vùng đã xuất hiện nấm mốc

Không phải vết mốc nào cũng xử lý giống nhau.

Vết mốc nhỏ trên bề mặt

Nếu chỉ có một vài đốm mốc nhỏ, bề mặt vẫn chắc chắn, có thể vệ sinh tại chỗ bằng sản phẩm phù hợp với vật liệu.

Khi làm nên sử dụng găng tay và giữ khu vực thông thoáng.

Một lưu ý quan trọng là không chà mốc khô thật mạnh khiến bụi và bào tử phát tán ra xung quanh.

Mốc lan rộng hoặc sơn bong tróc

Nếu mảng mốc đã lan lớn, lớp sơn phồng hoặc bở, lau mặt ngoài thường không giải quyết được nhiều.

Lúc này có thể phải xử lý lớp sơn hư hỏng, kiểm tra độ ẩm bên trong tường rồi mới sơn hoàn thiện lại.

Vì sao không nên chỉ lấy khăn ướt lau mốc?

Lau bằng khăn ướt có thể khiến mắt thường thấy tường sạch ngay lập tức, nhưng nguyên nhân gây mốc chưa chắc đã được giải quyết.

Nếu sau đó bề mặt tiếp tục ẩm, mốc sẽ quay trở lại.

Đây là lý do tôi luôn nói với khách rằng xử lý mốc không phải là “lau cho mất màu đen”, mà là cả quá trình làm sạch và kiểm soát ẩm.

Bước 4: Khử mùi ẩm mốc trong nhà, đừng chỉ dùng nước thơm để át mùi

Mùi ẩm mốc là thứ khiến nhiều người khó chịu nhất sau mùa nồm.

Và cách xử lý phổ biến nhất lại là xịt thật nhiều nước thơm.

Theo tôi, đây chỉ là cách che mùi tạm thời.

Muốn hết mùi, phải tìm nguồn.

Hãy kiểm tra:

  • sofa;
  • nệm;
  • rèm;
  • tủ quần áo;
  • thảm;
  • giày dép;
  • góc tường;
  • khu vực sau đồ nội thất.

Một chiếc rèm ẩm có thể khiến cả căn phòng có mùi.

Một mặt sau tủ bị mốc cũng vậy.

Sau khi vệ sinh nguồn mùi, cần làm khô không gian và tăng lưu thông không khí.

Than hoạt tính, baking soda hay các sản phẩm hút mùi có thể hỗ trợ trong tủ hoặc không gian nhỏ, nhưng đừng coi chúng là giải pháp xử lý mốc.

Mốc còn thì mùi sớm muộn cũng quay lại.

Bước 5: Xử lý đồ gỗ và tủ quần áo bị ẩm sau mùa nồm

Đồ gỗ là nhóm tôi nghĩ nên kiểm tra kỹ nhất.

Đặc biệt là gỗ công nghiệp.

Khi vệ sinh tủ, hãy lấy toàn bộ quần áo và đồ bên trong ra ngoài.

Kiểm tra:

  • mặt sau tủ;
  • đáy tủ;
  • chân tủ;
  • góc trong;
  • cạnh ván;
  • khu vực tiếp xúc với tường.

Nếu có mốc bề mặt, cần làm sạch phù hợp với loại vật liệu rồi để tủ khô hoàn toàn.

Không nên vừa lau xong đã xếp quần áo trở lại.

Tôi thường khuyên nên mở cửa tủ một thời gian để phần bên trong được thông thoáng.

Sau đó, khi kê lại, nếu điều kiện cho phép hãy để một khoảng nhỏ giữa tủ và tường thay vì ép sát hoàn toàn.

Một lỗi khác cần chú ý là cạnh ván gỗ công nghiệp bị nở.

Nếu ván đã ngấm nước và phồng mạnh, vệ sinh chỉ có thể làm sạch chứ không thể làm vật liệu trở lại như ban đầu. Khi đó cần cân nhắc sửa hoặc thay phần hư hỏng.

Nhân viên vệ sinh lau tay vịn cầu thang

Bước 6: Làm sạch sofa, nệm, rèm cửa và các vật dụng bằng vải

Đồ vải có khả năng giữ mùi rất dai.

Nhìn sofa sạch không đồng nghĩa bên trong sofa khô.

Với sofa vải, hãy kiểm tra phần sát tường, khe ghế và mặt dưới.

Nếu sofa chỉ hơi có mùi, thông gió và làm khô có thể cải thiện đáng kể.

Nhưng nếu đã xuất hiện mốc hoặc mùi ăn sâu, nên vệ sinh chuyên sâu và hút khô kỹ.

Nệm cũng vậy.

Đừng chỉ kiểm tra mặt trên nơi chúng ta nằm. Mặt dưới nệm mới là vị trí thường xuyên bí khí, nhất là nếu nệm đặt trực tiếp trên phản hoặc bề mặt kín.

Rèm cửa có thể tháo giặt nếu điều kiện cho phép.

Sau khi giặt phải phơi hoặc sấy thật khô trước khi treo trở lại.

Một nguyên tắc tôi luôn giữ trong nghề là: đồ vải vệ sinh xong mà chưa khô thì công việc vẫn chưa kết thúc.

Bước 7: Vệ sinh chăn ga, quần áo và giày dép sau mùa nồm

Hãy lấy quần áo trong những ngăn tủ có mùi ra kiểm tra.

Đồ nào chỉ ám mùi có thể giặt lại và làm khô kỹ.

Đồ đã xuất hiện mốc cần xử lý phù hợp với loại vải và hướng dẫn giặt.

Quan trọng nhất là đừng giặt quần áo xong rồi bỏ trở lại chiếc tủ đang mốc.

Phải vệ sinh tủ trước.

Chăn, ga, gối cũng nên được phơi hoặc sấy khô kỹ.

Giày dép là nhóm rất dễ bị quên. Những đôi ít sử dụng, cất sâu trong tủ thường là nơi đầu tiên xuất hiện mốc.

Hãy lấy toàn bộ ra kiểm tra, vệ sinh, phơi khô rồi mới sắp xếp lại.

Bước 8: Đừng bỏ qua thiết bị điện tử và đồ điện

Sau mùa nồm, nhiều người chỉ quan tâm tường và đồ gỗ mà quên mất thiết bị điện.

TV, máy tính, loa, ổ điện hoặc thiết bị kê sát tường đều có thể chịu ảnh hưởng bởi độ ẩm.

Trước hết hãy quan sát xem có dấu hiệu bất thường không.

Đặc biệt không tự ý dùng khăn quá ướt hoặc phun hóa chất trực tiếp lên thiết bị.

Với ổ cắm, dây điện hoặc thiết bị có dấu hiệu ẩm bất thường, nên ưu tiên an toàn điện và nhờ người có chuyên môn kiểm tra khi cần thiết.

Vệ sinh nhà quan trọng, nhưng an toàn vẫn phải đứng trước.

Những vị trí rất dễ bị bỏ quên khi vệ sinh nhà sau mùa nồm

Nếu tự tổng vệ sinh, tôi khuyên bạn lập một danh sách riêng cho những điểm khuất:

  • Sau tủ quần áo.
  • Gầm giường.
  • Chân sofa.
  • Mặt sau đầu giường.
  • Góc phía sau rèm.
  • Mép chân tường.
  • Mặt dưới nệm.
  • Khe cửa.
  • Gioăng cửa sổ.
  • Tủ bếp dưới chậu rửa.
  • Kho chứa đồ.
  • Góc cầu thang.
  • Sau máy giặt.
  • Phía dưới thảm.

Thực tế, những nơi nhìn thấy hằng ngày thường được chúng ta lau khá thường xuyên.

Chính những nơi không nhìn thấy mới là chỗ đáng kiểm tra nhất sau mùa nồm.

Nhân viên vệ sinh lau tủ gỗ

Những sai lầm khiến nhà vừa vệ sinh xong lại có mùi và mốc trở lại

Chỉ xịt nước thơm để che mùi

Phòng thơm vài giờ không có nghĩa mùi ẩm đã hết.

Hãy xử lý nguồn gây mùi trước.

Lau mốc nhưng không làm khô

Đây là lỗi phổ biến nhất.

Lau sạch hôm nay nhưng bề mặt tiếp tục ẩm thì vài tuần sau mốc lại xuất hiện.

Sơn đè lên tường đang ẩm

Sơn mới có thể khiến bề mặt trông đẹp ngay, nhưng nếu phía trong vẫn ẩm, tình trạng phồng và bong hoàn toàn có thể quay lại.

Đẩy tủ sát tường ngay sau vệ sinh

Sau khi kéo tủ ra vệ sinh, rất nhiều người lại kê sát y vị trí cũ.

Nếu bức tường đó ít thông thoáng, hãy cân nhắc để lại một khoảng hở.

Cất quần áo khi chưa khô hoàn toàn

Đây là cách nhanh nhất để mùi ẩm quay trở lại trong tủ.

Chỉ vệ sinh nơi nhìn thấy

Mặt trước sạch nhưng mặt sau mốc thì cả phòng vẫn có thể có mùi.

Sau khi vệ sinh, làm thế nào để chống mốc đồ đạc lâu dài?

Phòng mốc không cần phương pháp quá phức tạp.

Điều quan trọng nhất vẫn là kiểm soát độ ẩm.

Hãy giữ phòng thông thoáng khi thời tiết cho phép.

Định kỳ mở cửa tủ.

Không cất quần áo còn ẩm.

Không để khăn ướt hoặc đồ vừa giặt trong phòng kín quá lâu.

Với những phòng thường xuyên ẩm, có thể cân nhắc máy hút ẩm.

Đồ nội thất lớn nên có khoảng cách hợp lý với tường, đặc biệt những bức tường thường lạnh hoặc ít tiếp xúc ánh nắng.

Ngoài ra, hãy xử lý rò nước và thấm tường càng sớm càng tốt.

Đừng chờ tới khi xuất hiện một mảng mốc lớn mới bắt đầu sửa.

Khi nào có thể tự vệ sinh và khi nào nên thuê dịch vụ tổng vệ sinh?

Không phải trường hợp nào cũng cần thuê dịch vụ.

Nếu căn nhà nhỏ, chỉ có vài đốm mốc nhẹ và bạn có đủ thời gian, hoàn toàn có thể tự xử lý.

Nhưng nếu:

  • nhiều phòng đều có mùi;
  • sofa, nệm, rèm cần giặt;
  • đồ đạc nhiều;
  • tường và tủ xuất hiện mốc ở nhiều vị trí;
  • nhà lâu ngày chưa tổng vệ sinh;
  • cần máy móc để làm sạch sâu;

thì thuê đội vệ sinh sẽ tiết kiệm khá nhiều thời gian.

Với Dịch vụ Nhà Sạch, khi gặp những căn nhà vừa trải qua một đợt nồm kéo dài, chúng tôi thường không bắt đầu bằng việc cầm cây lau nhà đi lau ngay.

Việc đầu tiên vẫn là khảo sát.

Chỗ nào còn ẩm? Chỗ nào mốc? Đồ nào có thể vệ sinh tại chỗ? Sofa hay nệm có cần giặt? Tường có dấu hiệu thấm hay chỉ là mốc bề mặt?

Phân biệt được những việc đó thì mới chọn đúng cách làm.

Theo tôi, đây cũng là sự khác nhau giữa “dọn cho sạch mắt” và một buổi tổng vệ sinh thực sự.

Quy trình tổng vệ sinh nhà sau mùa nồm nên làm theo thứ tự nào?

Nếu muốn tự thực hiện, bạn có thể làm theo trình tự sau:

Kiểm tra nguồn ẩm → kéo đồ cách tường → hút bụi → xử lý khu vực mốc → vệ sinh từ trên xuống dưới → vệ sinh đồ vải → làm sạch đồ nội thất → lau sàn → khử mùi → làm khô → sắp xếp đồ trở lại → kiểm tra lần cuối.

Tại sao nên làm từ trên xuống?

Rất đơn giản.

Nếu vừa lau sàn xong mới quay sang phủi bụi tủ, lau quạt, vệ sinh rèm thì bụi lại rơi xuống sàn và bạn phải làm thêm lần nữa.

Đó là một nguyên tắc rất nhỏ nhưng làm nghề lâu sẽ thấy nó tiết kiệm khá nhiều công.

Tương tự, đồ đạc nên được kéo ra trước khi vệ sinh sàn, thay vì lau vòng quanh rồi bỏ quên những mảng sàn phía dưới.

Vệ sinh nhà sau mùa nồm kỹ một lần sẽ đỡ “chữa mốc” cả mùa sau

Nồm ở miền Bắc rất khó chịu. Ai từng sống trong một căn nhà sàn ướt cả ngày, quần áo phơi mãi không khô chắc sẽ hiểu cảm giác ấy.

Nhưng điều tôi muốn nhấn mạnh là khi trời vừa hết nồm, đừng vội coi mọi chuyện đã xong.

Hãy dành một buổi kiểm tra căn nhà.

Kéo chiếc tủ lâu ngày chưa dịch ra một chút. Lật mặt dưới nệm lên xem. Mở những ngăn tủ ít dùng. Kiểm tra giày dép, rèm cửa, chân sofa và những bức tường phía sau đồ nội thất.

Có thể bạn sẽ ngạc nhiên vì những khu vực tưởng sạch lại chính là nơi giữ ẩm lâu nhất.

Theo kinh nghiệm của Dịch vụ Nhà Sạch, vệ sinh nhà sau mùa nồm hiệu quả nhất không nằm ở việc sử dụng thật nhiều hóa chất hay lau đi lau lại nhiều lần. Điều quan trọng hơn là tìm đúng nơi giữ ẩm, làm sạch đúng vật liệu và để mọi thứ khô hoàn toàn trước khi sắp xếp lại.

Nhà khô thì mùi mới hết.

Đồ khô thì mốc mới khó quay trở lại.

Và làm kỹ ngay sau mùa nồm thường dễ hơn rất nhiều so với chờ đến khi cả tủ đồ hay một mảng tường đã phủ đầy nấm mốc mới bắt đầu xử lý.

Thong ke
Công ty dịch vụ vệ sinh Nhà Sạch không chỉ đem đến quý khách hàng một môi trường làm việc an toàn, sạch sẽ, một không gian làm việc trong lành, tòa nhà của Quý khách.
Chúng tôi đang là công ty hàng đầu tại Việt Nam trong ngành dịch vụ làm sạch công nghiệp
Khi chuyên nghiệp chúng tôi xác định phải tiết giảm được chi phí cho khách hàng nhưng dịch vụ phải tốt hơn rất nhiều.
Chúng tôi sẽ cung cấp cho các bạn bảng báo giá chi tiết trước khi thực thi công việc.

Tiếp nhận thông tin khách hàng về địa chỉ, tình trạng thực tế, các điều kiện liên quan đển công trình Bao gồm Vệ sinh văn phòng, tòa nhà, nhà máy,.. vệ sinh hộ gia đình  cần xử lý. Công ty ghi nhận thông tin hẹn thời gian đến khảo sát thực tế công trình. 

 Nhân viên công ty chúng tôi sẽ đến tại địa chỉ đã hẹn khách hàng để tiến hành khảo sát, tư vấn trực tiếp công trình của quý khách hàng để thống nhất phương án triển khai. Việc tư vấn là hoàn toàn miễn phí, khahs hàng không mất bất kỳ khoản phí nào. 

Báo giá Dịch vụ vệ sinh, đưa ra một mức hợp lý nhất tới quý khách hàng, chúng tôi tiến hành triển khai cho công việc.

Công tý bố trí nhân sự, vật dụng cần thiết, Phân phối máy, dụng cụ và hóa chất. Xử lý nhanh gọn, triệt để.

Nhân viên Công Ty TNHH Cleanhouse và quý khách hàng sẽ nghiệm thu công việc và tính tiền sau khi đã hoàn thành xong công việc, hình thức tính tiền bằng chuyển khoản hoặc tiền mặt.