Vệ sinh nhà vệ sinh công cộng ở trung tâm thương mại: tần suất và cách giữ không mùi

Nếu từng quản lý vệ sinh ở một trung tâm thương mại, chắc hẳn bạn sẽ thấy nhà vệ sinh là một trong những khu vực “khó chiều” nhất.

Sảnh vừa lau xong có thể giữ sạch khá lâu. Hành lang ít nhất còn nhìn thấy từ xa chỗ nào bẩn. Nhưng nhà vệ sinh thì khác. Chỉ cần một vài lượt khách liên tục, sàn có thể ướt, lavabo đầy nước, giấy rơi xuống đất, thùng rác đầy và mùi bắt đầu xuất hiện.

Có những toilet nhìn bằng mắt thấy khá sạch nhưng vừa bước vào đã có mùi. Ngược lại, có nơi lượng người sử dụng rất đông nhưng vẫn tạo cảm giác dễ chịu vì luôn khô, gọn và không có mùi khó chịu.

Theo kinh nghiệm của tôi, bí quyết không nằm ở chuyện “mỗi ngày lau mấy lần” đơn thuần. Quan trọng hơn là phải xây dựng đúng tần suất kiểm tra, quy trình vệ sinh duy trì và cách xử lý nguồn gây mùi.

Đó cũng là cách đội ngũ Dịch vụ Nhà Sạch thường nhìn nhận khi xây dựng phương án vệ sinh cho những khu vực công cộng có tần suất sử dụng cao.

Vì sao nhà vệ sinh công cộng ở trung tâm thương mại khó giữ sạch và không mùi?

Nhà vệ sinh trong trung tâm thương mại hoàn toàn khác toilet trong văn phòng nhỏ hay gia đình.

Một ngày có thể có rất nhiều lượt người ra vào. Đặc biệt ở những trung tâm có rạp chiếu phim, khu vui chơi trẻ em, siêu thị hoặc khu ẩm thực thì lượng khách sử dụng nhà vệ sinh thay đổi rất mạnh theo giờ.

Buổi sáng có thể khá nhàn, nhưng chỉ cần tới giờ ăn trưa, cuối buổi chiều hoặc tối cuối tuần là tình hình khác hẳn.

Những vấn đề thường phát sinh gồm:

• Nước bắn ra quanh lavabo.
• Sàn ướt do khách vừa rửa tay vừa di chuyển.
• Giấy vệ sinh rơi xuống sàn.
• Bồn tiểu phát sinh mùi.
• Rác trong thùng đầy nhanh.
• Xà phòng hết giữa ca.
• Nước tiểu bắn xuống sàn hoặc chân bồn.
• Tóc, giấy, chất bẩn tích tụ quanh miệng thoát sàn.

Khó nhất là mọi thứ diễn ra liên tục.

Nhân viên vừa lau xong, vài phút sau khách lại sử dụng. Vì vậy, vệ sinh toilet ở trung tâm thương mại không thể theo kiểu “sáng lau một lần, chiều lau một lần là xong”.

Nhà vệ sinh trung tâm thương mại nên vệ sinh bao nhiêu lần một ngày?

Đây là câu tôi gặp khá nhiều.

Có người hỏi: “Một ngày lau toilet 3 lần được chưa?”

Có nơi lại yêu cầu 5 lần, 7 lần hoặc cứ 2 tiếng vệ sinh một lần.

Theo tôi, nếu chỉ đưa ra một con số cố định thì chưa đủ.

Một nhà vệ sinh ít người dùng và một nhà vệ sinh cạnh food court có thể nằm trong cùng một trung tâm thương mại nhưng khối lượng công việc hoàn toàn khác nhau.

Cách hợp lý hơn là chia thành hai hoạt động:

Thứ nhất, kiểm tra thường xuyên.

Nhân viên đi một vòng kiểm tra tình trạng bồn cầu, lavabo, giấy, xà phòng, thùng rác, sàn và mùi.

Thứ hai, vệ sinh theo tình trạng thực tế.

Phát hiện sàn ướt thì lau ngay. Thùng rác gần đầy thì thay. Lavabo có vết nước thì xử lý. Bồn tiểu có mùi thì làm sạch.

Nghĩa là không phải cứ tới đúng giờ mới được lau.

Với khu đông khách, khoảng cách giữa hai lần kiểm tra cần ngắn hơn nhiều so với khu ít người sử dụng.

Gợi ý tần suất vệ sinh toilet theo từng khung giờ

Không có một lịch chung áp dụng cho mọi trung tâm thương mại, nhưng có thể tham khảo cách chia ca sau.

Trước giờ mở cửa

Đây là lúc nên vệ sinh kỹ.

Nhân viên kiểm tra toàn bộ:

• Bồn cầu.
• Bồn tiểu.
• Lavabo.
• Gương.
• Sàn.
• Thùng rác.
• Giấy vệ sinh.
• Xà phòng.
• Máy sấy tay.
• Cống thoát sàn.
• Mùi trong toilet.

Mục tiêu là khi những vị khách đầu tiên bước vào, toàn bộ khu vực đã sạch và sẵn sàng sử dụng.

Buổi sáng ít khách

Có thể giảm cường độ vệ sinh nhưng vẫn phải kiểm tra theo vòng.

Đừng thấy ít khách mà bỏ hẳn việc kiểm tra.

Chỉ một bồn cầu bị tắc hoặc một vòi nước rò liên tục cũng đủ khiến khu vực xuống cấp rất nhanh.

Giờ ăn trưa

Đây thường là thời điểm cần chú ý hơn, đặc biệt tại trung tâm có khu văn phòng hoặc food court.

Lượng khách vào nhà vệ sinh tăng, lavabo và sàn dễ ướt.

Nhân viên nên tăng số lượt kiểm tra, tập trung vào:

• Sàn.
• Lavabo.
• Thùng rác.
• Giấy vệ sinh.
• Bồn tiểu.

Buổi chiều và tối

Khối lượng công việc thường tăng dần.

Nhất là trung tâm có rạp chiếu phim hoặc khu vui chơi, cuối chiều và buổi tối có thể đông hơn ban ngày rất nhiều.

Cuối tuần và ngày lễ

Không nên dùng nguyên lịch ngày thường cho cuối tuần.

Theo kinh nghiệm thực tế, đây là lỗi khá phổ biến.

Lượng khách tăng nhưng số người trực và tần suất kiểm tra vẫn giữ nguyên. Kết quả là nhân viên luôn chạy theo xử lý sự cố thay vì chủ động duy trì vệ sinh.

Phân biệt kiểm tra, vệ sinh duy trì và vệ sinh sâu

Nhiều người gộp tất cả thành một chữ “lau toilet”. Thực tế nên tách rõ.

Kiểm tra nhanh

Nhân viên đi một vòng quan sát:

• Có rác không?
• Sàn có nước không?
• Giấy còn đủ không?
• Có mùi bất thường không?
• Bồn cầu có bị tắc không?

Một lượt như vậy có thể rất nhanh.

Vệ sinh duy trì

Đây là công việc thực hiện xuyên suốt giờ hoạt động.

Ví dụ:

• Lau nước trên lavabo.
• Lau khô sàn.
• Thu gom giấy rơi.
• Thay túi rác.
• Bổ sung xà phòng.
• Xử lý bồn tiểu có mùi.

Tổng vệ sinh

Thường được thực hiện vào thời điểm ít khách hoặc cuối ca.

Khi đó nhân viên có điều kiện làm kỹ hơn các khu vực như chân bồn cầu, góc tường, vách ngăn, cửa, cống và những vị trí khó tiếp cận.

Vệ sinh chuyên sâu

Không nhất thiết ngày nào cũng làm.

Nó dành cho những vấn đề mà vệ sinh thông thường khó giải quyết, chẳng hạn:

• Cặn khoáng lâu ngày.
• Khe gạch đổi màu.
• Mùi cống kéo dài.
• Bồn tiểu đóng cặn.
• Các góc chân tường tích tụ chất bẩn.

Theo tôi, phân biệt rõ bốn mức công việc này sẽ giúp người quản lý dễ xây dựng lịch hơn rất nhiều.

Một lượt kiểm tra nhà vệ sinh công cộng cần kiểm tra những gì?

Nhân viên không nên chỉ nhìn xuống sàn rồi kết luận “toilet sạch”.

Một lượt kiểm tra tối thiểu nên bao gồm:

• Bồn cầu.
• Bồn tiểu.
• Nắp và nút xả.
• Lavabo.
• Vòi nước.
• Mặt bàn lavabo.
• Gương.
• Sàn.
• Cửa và tay nắm cửa.
• Thùng rác.
• Giấy vệ sinh.
• Xà phòng rửa tay.
• Máy sấy hoặc giấy lau tay.
• Cống thoát sàn.
• Mùi trong không gian.

Ngoài ra cần để ý những dấu hiệu bất thường như vòi nước rò, bồn cầu xả yếu, cống thoát chậm.

Phát hiện sớm một sự cố nhỏ thường dễ xử lý hơn rất nhiều so với để vài tiếng sau mới phát hiện.

Quy trình vệ sinh nhà vệ sinh trung tâm thương mại trong giờ hoạt động

Một quy trình hợp lý nên vừa bảo đảm vệ sinh vừa hạn chế ảnh hưởng đến khách.

Đặt biển cảnh báo

Trước khi lau sàn hoặc sử dụng hóa chất, phải đặt biển cảnh báo tại vị trí phù hợp.

Đây là chi tiết nhỏ nhưng tuyệt đối không nên bỏ.

Thu gom rác

Kiểm tra thùng rác, thay túi khi cần.

Rác lưu quá lâu là một trong những nguyên nhân khiến toilet có mùi nhanh nhất.

Bổ sung vật tư

Kiểm tra:

• Giấy vệ sinh.
• Xà phòng.
• Giấy lau tay.
• Các vật tư khác nếu có.

Đừng để toilet sạch bóng nhưng khách lại không có giấy dùng!

Làm sạch bồn cầu và bồn tiểu

Đây là khu vực cần dụng cụ riêng.

Chú ý cả phần chân bồn, nút xả và khu vực sàn xung quanh chứ không chỉ cọ bên trong lòng bồn.

Lau lavabo và gương

Loại bỏ:

• Vết nước.
• Cặn xà phòng.
• Tóc.
• Vết tay.
• Nước đọng trên mặt đá.

Lau các điểm tiếp xúc nhiều

Ví dụ:

• Tay nắm.
• Khóa cửa.
• Nút xả.
• Vòi nước.

Xử lý sàn

Thu gom rác trước rồi mới lau.

Nếu đang trong giờ khách đông, nên chia khu vực để không làm toàn bộ sàn ướt cùng lúc.

Sau cùng, nhân viên cần nhìn lại tổng thể trước khi rời đi.

Những vị trí trong toilet cần vệ sinh với tần suất cao nhất

Không phải bề mặt nào cũng cần lau giống nhau.

Một số vị trí khách chạm tay rất nhiều:

• Tay nắm cửa.
• Khóa cửa.
• Nút xả.
• Vòi nước.
• Mặt lavabo.

Một số vị trí lại dễ gây mùi:

• Bồn tiểu.
• Chân bồn cầu.
• Cống thoát sàn.
• Thùng rác.
• Khu vực sàn quanh bồn cầu.

Nếu nhân lực có hạn, đây là những điểm nên được ưu tiên trong các lượt vệ sinh duy trì.

Vì sao nhà vệ sinh vẫn có mùi dù vừa được lau sạch?

Đây mới là vấn đề đau đầu nhất.

Nhiều nơi sàn vừa lau bóng, gương cũng sạch nhưng bước vào vẫn nghe mùi khó chịu.

Nguyên nhân là vì sạch nhìn bằng mắt chưa chắc đã sạch nguồn gây mùi.

Mùi từ bồn tiểu

Nước tiểu có thể bám ở khe, chân bồn hoặc khu vực dưới sàn mà cây lau thông thường không xử lý hết.

Mùi từ cống thoát sàn

Cặn bẩn, tóc và chất hữu cơ tích tụ lâu ngày có thể sinh mùi.

Đôi khi vấn đề còn liên quan đến bẫy nước hoặc hệ thống thoát.

Thùng rác

Rác giấy ướt, sản phẩm vệ sinh cá nhân hoặc chất bẩn lưu quá lâu rất dễ tạo mùi.

Khe chân tường và khe gạch

Đây là những nơi cây lau khó chạm tới.

Bẩn tích tụ dần, nhìn xa không thấy nhưng mùi vẫn xuất hiện.

Dụng cụ vệ sinh

Một chiếc mop đã bẩn mà tiếp tục dùng lau cả toilet thì chẳng khác nào mang mùi đi khắp nơi.

Điều này thực tế xảy ra khá nhiều.

Muốn toilet không mùi phải xử lý nguồn mùi thay vì chỉ xịt thơm

Tôi không đánh giá cao cách xử lý toilet có mùi bằng việc xịt thật nhiều nước hoa.

Lúc đầu có thể thơm.

Nhưng vài phút sau mùi nước hoa trộn với mùi toilet còn khó chịu hơn!

Cách đúng là tìm nguồn.

Nếu mùi từ bồn tiểu thì xử lý bồn tiểu và chân bồn.

Nếu mùi từ cống thì kiểm tra cống.

Nếu mùi từ rác thì tăng tần suất thu gom.

Nếu mùi quanh chân tường thì cần vệ sinh sâu khu vực đó.

Ngoài ra phải duy trì hệ thống thông gió tốt.

Một toilet sạch nhưng bí, ẩm và không lưu thông không khí cũng rất khó tạo cảm giác dễ chịu.

Có nên dùng nước hoa hoặc hóa chất tạo mùi thơm trong toilet TTTM?

Có thể sử dụng sản phẩm tạo mùi phù hợp, nhưng tôi nghĩ nó chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ.

Mục tiêu tốt nhất của một toilet công cộng không phải là “thơm nức”.

Mà là không có mùi khó chịu.

Đó là hai chuyện khác nhau.

Mùi hương quá mạnh đôi khi còn khiến khách cảm thấy đang có một mùi nào đó bị che giấu.

Trước khi nghĩ đến nước hoa, nên xử lý bốn yếu tố:

1. Bề mặt sạch.
2. Sàn khô.
3. Rác được thu gom.
4. Không khí thông thoáng.

Làm được bốn điều này, nhu cầu sử dụng hương thơm sẽ giảm rất nhiều.

Giữ sàn toilet luôn khô quan trọng như thế nào?

Nếu hỏi tôi yếu tố nào khiến khách đánh giá toilet sạch nhanh nhất, tôi sẽ chọn sàn.

Một toilet có sàn ướt thường tạo cảm giác bẩn ngay lập tức.

Chưa kể nguy cơ trơn trượt.

Nước trên sàn còn bị giày dép kéo đi khắp nơi, làm vết bẩn lan rộng.

Vì vậy nhân viên trực toilet cần đặc biệt chú ý:

• Khu vực trước lavabo.
• Lối ra vào.
• Khu vực quanh bồn tiểu.
• Trước cửa từng buồng vệ sinh.

Khi có nước đọng phải xử lý sớm, không nên đợi đến lượt vệ sinh tiếp theo.

Dụng cụ vệ sinh toilet nên bố trí riêng như thế nào để tránh lây chéo?

Một lỗi tôi thấy rất đáng ngại là dùng chung khăn cho quá nhiều bề mặt.

Khăn lau lavabo không nên quay sang lau bồn cầu.

Cây lau toilet cũng không nên mang ra lau hành lang.

Tốt nhất cần phân riêng:

• Khăn lau gương.
• Khăn lavabo.
• Khăn cho bồn cầu.
• Bàn chải bồn cầu.
• Cây lau sàn toilet.
• Xô và dụng cụ chuyên dụng.

Có thể áp dụng phân màu để nhân viên nhìn vào là biết dụng cụ dùng cho khu vực nào.

Sau ca, dụng cụ cũng phải được làm sạch và để khô.

Đừng quên rằng dụng cụ bẩn chính là một trong những nguồn phát tán mùi và vi sinh vật.

Cách bố trí nhân viên trực toilet tại trung tâm thương mại đông khách

Không phải toilet nào cũng cần một người đứng trực liên tục.

Với khu ít khách, có thể để nhân viên kiểm tra theo tuyến.

Ví dụ một người phụ trách một nhóm khu vực rồi đi theo vòng định sẵn.

Ngược lại, các toilet cạnh:

• Food court.
• Rạp chiếu phim.
• Khu vui chơi.
• Siêu thị lớn.
• Sảnh sự kiện.

thường cần tăng tần suất kiểm tra, thậm chí bố trí nhân viên gần khu vực vào giờ cao điểm.

Điểm quan trọng là nhân sự phải thay đổi theo lưu lượng khách chứ không nên giữ cứng một phương án cả ngày.

Checklist vệ sinh toilet theo giờ nên có những mục nào?

Checklist càng đơn giản càng dễ thực hiện.

Có thể xây dựng bảng như sau:

Hạng mục	Tiêu chí kiểm tra
Bồn cầu	Sạch, xả bình thường, không có vết bẩn rõ
Bồn tiểu	Sạch, không có mùi bất thường
Lavabo	Không có tóc, rác, cặn xà phòng
Gương	Sạch, hạn chế vệt nước
Sàn	Không rác, không đọng nước
Thùng rác	Không quá đầy, túi rác đúng vị trí
Giấy vệ sinh	Được bổ sung đầy đủ
Xà phòng	Đủ dùng
Tay nắm, khóa cửa	Sạch
Cống	Thoát nước bình thường
Không gian	Không có mùi khó chịu
Thiết bị	Không rò rỉ hoặc hư hỏng bất thường

Sau mỗi lượt kiểm tra có thể ghi giờ và người thực hiện.

Nhờ vậy người quản lý dễ biết khu vực nào đang bị bỏ sót.

Những lỗi khiến toilet trung tâm thương mại nhanh bẩn và nhanh có mùi trở lại

Chỉ vệ sinh đầu và cuối ca

Khoảng thời gian ở giữa mới là lúc khách sử dụng nhiều nhất.

Chờ bẩn rồi mới xử lý

Vệ sinh công cộng hiệu quả phải mang tính duy trì.

Chỉ lau phần nhìn thấy

Chân bồn, khe tường, cống và góc khuất bị bỏ lâu ngày sẽ trở thành nguồn gây mùi.

Dùng nước hoa để che mùi

Mùi không biến mất, nó chỉ bị che tạm thời.

Dùng chung dụng cụ

Đây vừa là vấn đề vệ sinh vừa khiến mùi lan từ nơi này sang nơi khác.

Không kiểm tra hệ thống kỹ thuật

Một toilet có cống lỗi hoặc quạt hút không hoạt động thì nhân viên lau liên tục cũng khó giải quyết triệt để.

Tiêu chí nghiệm thu một nhà vệ sinh công cộng sạch

Theo tôi, một toilet đạt yêu cầu không nhất thiết phải “sáng bóng như mới”.

Nhưng tối thiểu cần đáp ứng những điều sau:

• Không có mùi khó chịu.
• Sàn sạch và tương đối khô.
• Bồn cầu, bồn tiểu sạch.
• Lavabo không có rác hoặc cặn bẩn rõ.
• Gương sạch.
• Thùng rác không đầy.
• Đủ giấy vệ sinh.
• Đủ xà phòng.
• Thiết bị hoạt động bình thường.
• Không có nước rò rỉ.
• Góc khuất không tích tụ rác.
• Dụng cụ của nhân viên được cất gọn.

Đặc biệt, hãy thử đứng ở cửa toilet giống như một người khách vừa bước vào.

Cảm giác đầu tiên rất quan trọng.

Nếu vừa mở cửa đã thấy sàn ướt hoặc ngửi thấy mùi thì dù bên trong vừa được lau, trải nghiệm vẫn không thể gọi là tốt.

Khi nào trung tâm thương mại nên tăng tần suất vệ sinh toilet?

Không cần chờ khách phàn nàn mới tăng.

Có thể chủ động tăng tần suất trong các trường hợp:

• Thứ Bảy, Chủ Nhật.
• Dịp lễ.
• Trung tâm tổ chức sự kiện.
• Có chương trình khuyến mại lớn.
• Khu vui chơi đông trẻ em.
• Rạp chiếu phim có suất đông.
• Food court bước vào giờ cao điểm.
• Thời tiết mưa khiến sàn dễ bẩn.
• Xuất hiện nhiều phản ánh về mùi.
• Lượng rác tăng nhanh bất thường.

Đây chính là lý do lịch vệ sinh nên linh hoạt.

Một bảng lịch đẹp treo trên tường nhưng không thay đổi theo thực tế thì cũng không giải quyết được vấn đề.

Cách xây dựng lịch vệ sinh toilet phù hợp cho từng trung tâm thương mại

Nếu phải xây dựng phương án từ đầu, tôi thường khuyên đừng vội chốt “mỗi ngày vệ sinh bao nhiêu lần”.

Hãy quan sát trước.

Trong vài ngày đầu cần ghi nhận:

• Mỗi khung giờ có bao nhiêu khách tương đối.
• Thời điểm nào toilet xuống vệ sinh nhanh nhất.
• Thùng rác bao lâu đầy.
• Khu vực nào thường xuyên có nước.
• Toilet nào xuất hiện mùi nhiều nhất.
• Khung giờ nào nhân viên xử lý không kịp.

Sau đó mới điều chỉnh lịch.

Ví dụ toilet tầng ít khách có thể kiểm tra thưa hơn. Toilet cạnh khu ăn uống cần kiểm tra dày hơn. Cuối tuần tăng nhân sự, ngày thường giảm xuống.

Đó mới là cách quản lý hiệu quả.

Từ kinh nghiệm làm nghề, tôi cho rằng đừng đánh giá chất lượng vệ sinh bằng số lần nhân viên cầm cây lau đi qua toilet.

Một ngày lau 10 lần mà giữa hai lần toilet vẫn bẩn thì lịch đó chưa tốt.

Ngược lại, một phương án biết tập trung đúng giờ cao điểm, xử lý nhanh nước đọng, rác, bồn tiểu và nguồn gây mùi sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.

Với các khu vực có lượng người sử dụng lớn như trung tâm thương mại, Dịch vụ Nhà Sạch luôn ưu tiên xây dựng phương án dựa trên tình trạng thực tế của công trình: lưu lượng khách, diện tích, số lượng toilet, giờ cao điểm và yêu cầu vận hành.

Cuối cùng, mục tiêu của vệ sinh nhà vệ sinh công cộng rất đơn giản: khách bước vào bất kỳ thời điểm nào cũng cảm thấy khu vực sạch, khô, đủ vật tư và không có mùi khó chịu.

Muốn đạt được điều đó không thể chỉ trông chờ vào một lần tổng vệ sinh thật kỹ. Phải có kiểm tra liên tục, vệ sinh duy trì đúng lúc và xử lý đúng nguồn gây mùi.

Làm được ba việc ấy, toilet đông khách vẫn có thể giữ được trạng thái sạch sẽ, dễ chịu trong suốt thời gian trung tâm thương mại hoạt động.